+48 17 22 96 606 | sekretariat@chmielnik.pl

Błędowa Tyczyńska


Nad potokiem Chmielnik, wypływającym z hussowskiego lasu, płynącym głębokimi leśnymi parowami, pomiędzy urodzajnymi polami i wiejskimi zagrodami, wpadającym z prawego brzegu do Strugu, w urokliwej pagórkowatej okolicy rozciąga się Błędowa Tyczyńska - wioska należąca do naszej Chmielnickiej gminy.

Pierwotnie Błędowa Tyczyńska zajmowała znacznie większy obszar niż obecnie Na jej terenie powstała w późniejszym czasie Wola Rafałowska - XVI w.

Pierwsza wzmianka o Błędowej Tyczyńskiej pochodzi z XVw (1450-1438-data dokumentu jest niepewna). Była ona własnością szlachecką w XV i XVI w. Należała do możnego rodu Pileckich. Kiedy ostatnia z rodu, Anna Pilecka, poślubiła Krzysztofa ze Stangenbergu Kostkę herbu Dąbrowa (ok. 1585 r.), dobra tyczyńskie, do których należała Błędowa Tyczyńska, przeszły w ręce Kostków. Po bezpotomnej śmierci Katarzyny Zofii z rodu Kostków, jej matka testamentem z 6 lipca 1646 r., zapisała dobra tyczyńskie (m. in. Błędowa T. Chmielnik, Wolę Rafałowska) swym krewnym Działyńskim herbu Ogończyk.

Do dóbr tych mieli także pretensje krewni Kostków Braniccy herbu Gryf. W 1670 r. Jan Klemens Branicki, marszałek nadworny, najechał zbrojnie dobra tyczyńskie odbierając je Michałowi Działyńskiemu. Po latach sporów prawnymi posiadaczami tychże ziem stali się Braniccy. Po bezpotomnej śmierci ostatniego z rodu, wdowa po nim - Izabela z Poniatowskich - siostra ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, musiała dokonać dość kłopotliwego podziału majątku. Dla siebie pozostawiła dożywocie na dobrach tyczyńskich.

Z biegiem czasu następowało rozdrobnienie tegoż majątku. W pół. XIX w. wschodnia część dóbr tyczyńskich (m. in. Błędowa Tyczyńska, Chmielnik) przeszła w ręce rodziny Szymanowskich. W 1855 r. właścicielem Błędowej Tyczyńskiej był Maurycy Szymanowski, a następnie Władysław Szymanowski (l886 r.), Jadwiga Szymanowska i Józef Kranz (1890 r), Karol i Adela Wysoccy (1905-1910 r.). Od 1911 r. Błędowa Tyczyńska była własnością Bolesława Jaworskiego, który mieszkał tu jeszcze w 1959 roku.

Od początku swego istnienia Błędowa Tyczyńska należała do parafii rzymsko-katolickiej w Chmielniku. Właściciel Błędowej,- Jan Pilecki, uposażył kościół parafialny w Chmielniku dla obu tych wsi, nadał plebanowi dziesięcinę z ról sołtysów w obydwu wsiach. Warto wspomnieć, iż wzmianki o sołtysie świadczą o tym, że Błędowa Tyczyńska była wsią na prawie niemieckim.

Już przed drugą wojną światową podjęto starania o budowę kościoła w Błędowej. Niestety wybuch wojny spowodował chwilowy zastój. Do myśli tej powrócono jednak tuż po zakończeniu działań wojennych. Pierwotnie kościół miał być budowany na pograniczu Błędowej i Zabratówki, później plany lokalizacji zmieniono.

Dwa lata później poświęcono kamień węgielny. Błędowa stała się samodzielną parafią, wydzieloną z parafii Chmielnik. W 1960 r. poświęcony został kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski i Ś w. Jana Kantego.

Wybudowano wówczas także plebanię.

Już na początku XVI w. wieś była nieźle zagospodarowana - miała 11 łanów, karczmę z browarem i młyn. Ucierpiała jednak podczas najazdów tratarskich oraz wojen szwedzkich (XVI-XVII w.)

Zapewne w I pół. XIX w. w Błędowej wzniesiono dwór. Usytuowany został na wzniesieniu, w otoczeniu sadu, na północ od odcinka z Chmielnika do Zabratówki, przy skrzyżowaniu z drogą polną do Krzywej. Wybudowano go z cegły na kamiennym fundamencie, na planie prostokąta, z drewnianym gankiem od zachodu, zajmującym całą szerokość elewacji. Warto wspomnieć, że taki styl architektoniczny (kamienna podmurówka, plan prostokąta) był typowym dla tejże miejscowości w początkach wieku. Świadczą o tym liczne, dotąd funkcjonujące, budynki mieszkalne. W 1959 r. ówczesny właściciel Błędowej, Bolesław Jaworski, sprzedał dwór Spółdzielni Zdrowia w Rzeszowie z przeznaczeniem na Izbę Chorych. W 1962 r. przeznaczono go rozebrać.

W połowie XIX w. oprócz folwarku była w Błędowej drewniana karczma zwana Skalnicą (od nazwy okolicy) i leśniczówka.

Z biegiem lat wieś rozwijała się. systematycznie przybywało mieszkańców.

W 1950 r. rozpoczęła swą działalność poczta, w latach 60-tych powstała piekarnia, od 1961 r. kursują do Błędowej autobusy PKS, wybudowano Dom Ludowy (1950 r.), założono Kółko Rolnicze. Również w latach 60-tych z funduszu społecznego, przy dużym zaangażowaniu mieszkańców wsi, wzniesiono w Błędowej Ośrodek Zdrowia. W 1976 r. rozpoczęto budowę remizy OSP.

Początku wieku sięga działalność oświatowa w Błędowej. W 1910 r. mieszkańcy wsi zakupili teren pod budowę szkoły za bardzo wysoką wówczas kwotę 800 zł (3/4 morga). Szybko przystąpiono do prac budowlanych. l września 1911 roku w murach szkoły rozpoczęła się nauka (i trwała jeszcze w 1990 r.). W 1978 r. oddano do użytku nowy budynek szkolny. Uroczystego poświęcenia dokonał 6 marca 1995 r. ks. Bp. Edward Białogłowski. Za swego patrona szkoła obrała Św. Jana Kantego. Nadanie imienia odbyło się na sesji Rady Gminy 28 kwietnia 1998 r.

W Błędowej Tyczyńskiej istnieje 11  obiektów  objętych ochroną konserwatorską. Są to głównie  domkowe, murowane  kapliczki przydrożne oraz zagrody, datowane na początek XX w. Przykładem może być  Kapliczka p.w. Matki Boskiej – koło domu nr 91

 


Przykład kapliczki domkowej – Błędowa Tyczyńska

 

Znajduje się  ona we wschodniej części skupiska zabudowy wsi, po zachodniej stronie drogi wojewódzkiej. Powstała w I ćw. XX w. Zbudowano ja na planie kwadratu na niewielkiej skarpie nad drogą. Wewnątrz  znajduje się gipsowa figura Matki Boskiej. Jest to kapliczka murowana, typowa dla  regionu.

 


 Zagroda – Błędowa Tyczyńska

Dzisiaj Błędowowa Tyczyńska to wieś gdzie jest:

  • pełna gazyfikacja;
  • kanalizacja;
  • Szkoła Podstawowa im. św. Jana Kantego;
  • Oddział Banku Spółdzielczego;
  • Poczta;
  • Filia Biblioteki Gminnej;
  • Ośrodek zdrowia;
  • Punkt konsultacyjny do spraw uzależnień i pomocy rodzinie;
  • Siedziba Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”;
  • Placówki handlowe i usługowe

Wieś Błędowa Tyczyńska, to wieś z czystym klimatem i pięknym terenem.

2018 Gmina Chmielnik.
Wszelkie prasza zastrzeżone
  • Data aktualizacji: 2018-08-17 14:51
  • |
  • Licznik odwiedzin: 18 173