+48 17 22 96 606 | sekretariat@chmielnik.pl

Gmina Chmielnik

Gmina Chmielnik to 52,9 km2 malowniczego, pagórkowatego terenu, zamieszkiwanego przez ponad 6 tys. mieszkańców, obejmującego pięć miejscowości: Chmielnik, Wola Rafałowska, Błędowa Tyczyńska, Zabratówka i Borówki, położonego w sąsiedztwie miasta Rzeszów – stolicy województwa podkarpackiego.
Dobra infrastruktura techniczna i drogowa, wielofunkcyjne boiska sportowe dające wiele sportowych możliwości, zróżnicowany krajobraz pokryty wieloma kompleksami leśnymi i stawami śródleśnymi, sprawia, że dobrze się tutaj mieszka i aktywnie spędza wolny czas.
Gmina Chmielnik to także zabytki sakralne, dostępność do produktów ekologicznych, imprez integracyjnych i kultywowanie miejscowych tradycji.


Urząd Gminy w Chmielniku
36-016 Chmielnik 50
tel. 17 22 96 606
fax 17 22 96 600
www.chmielnik.pl
www.bip.chmielnik.pl
e-mail: sekretariat@chmielnik.pl


Kościół w Chmielniku

Najstarszy z zabytków - Kościół w Chmielniku - powstał około 1357 r. pod wezwaniem św. Bartłomieja, jako obiekt drewniany. W 1624 r. kościół spalili Tatarzy, a wyniesiony ze zgliszczy obraz Matki Bożej Łaskawej umieszczono w głównym ołtarzu wybudowanego w 1636 r. nowego drewnianego kościoła, który istniał tutaj przez ponad sto lat. W latach 1740 – 1750 na miejscu kościoła drewnianego wzniesiono nowy kościół murowany, kamienny, barokowy, konsekrowany w 1753 r. W 1891 r. został on rozbudowany przez przedłużenie jednej nawy. Umieszczono w nim zachowany obraz Matki Bożej Łaskawej  - olejny, malowany na desce, uznany za cudowny i w 1997 r. koronowany. W kościele znajdują się także organy z początku XVIII w. i rokokowa kropielnica z poł. XVIII w. W latach 1957 – 1958 świątynię ponownie rozbudowano dodając nawy boczne. Kilkakrotne rozbudowy kościoła naruszyły strukturę gruntu i w 1976 r. konieczne było przeprowadzenie kosztownych i skomplikowanych prac ratunkowych.


Zabytkowy Kościół w Woli Rafałowskiej
Kościół w Woli Rafałowskiej  mimo, iż  wzniesiony w latach 1891-1899  wpisano do rejestru zabytków dopiero w 2008 r. Powstał on w miejsce wcześniejszej drewnianej świątyni. W jego wnętrzu wkomponowano część wyposażenia rozebranego drewnianego kościoła z XVI w., umieszczony został tutaj późnorenesansowy ołtarz z 1613 r. Skonstruowany on został w formie tryptyku o nieruchomych skrzydłach opatrzonych herbami Półkozic  Odrowąż oraz  obrazami malowanymi na drewnie przedstawiających świętych.


Odrestaurowana zabytkowa rzeźba Matki Bożej w kapliczce w Zabratówce
Ten zabytkowy obiekt małej architektury  wzniesiono w końcu XVIII w., usytuowano na niewielkim wzniesieniu, murowany z kamienia i cegły, na zaprawie wapienno-piaskowej, otynkowany, bielony,  na kamiennym cokole; w jego wnętrzu posadowiono  dużą, drewnianą pełnoplastyczną rzeźbę Matki Bożej Niepokalanej z 2 poł. XVIII w. z wtórną polichromią. W 2007 roku rzeźba poddana została konserwacji technicznej i estetycznej. Kapliczka posiada wartości architektoniczne i stanowi znaczący element krajobrazu kulturowego wsi. Rzeźba Matki Bożej Niepokalanej nosi cechy warsztatu Thomasa Huntera, rzeźbiarza późnego baroku.


Izba Tradycji w Domu Ludowym w Woli Rafałowskiej
Powstała w 2010 r. w budynku Domu Ludowego, eksponuje i ocala od zapomnienia sprzęty, narzędzia, naczynia, używane dawniej w domach i gospodarstwach. Jest miejscem spotkań i warsztatów  tutejszych mieszkańców.


Gminna Biblioteka Publiczna w Chmielniku
To już nie jest ta biblioteka, co dawniej… Teraz tutaj nie tylko czyta i wypożycza się książki, ale koordynuje się taniec, śpiew, poezję, naukę, zabawę, kulturę, tradycję, od juniora po seniora…
Dogoterapia dla najmłodszych, zajęcia plastyczne, imprezy plenerowe, warsztaty…

Ślady życia człowieka na terenie Gminy Chmielnik sięgają już neolitu (około 40 000 – 1 800 lat p.n.e.), o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne m.in. krzemienny grot oszczepu z Woli Rafałowskiej, toporek kamienny i inne.

 

Kolejnym znakiem odległych czasów jest przypuszczenie istnienia wczesnośredniowiecznego grodu w Woli Rafałowskiej. Zdaniem historyków wzniesienie i nazwa części wsi Grodzisko wskazuje na istnienie tu osady obronnej.

 

Historia pisana Chmielnika jest ściśle połączona z dziejami Rusi Czerwonej kiedy to w 1349 roku król Kazimierz Wielki zdobył i przyłączył ją do Polski W wyniku tych działań osada Chmielnik znalazła się w jej granicach.

 

Data założenia osady jest nieznana, a początków jej należy szukać na przełomie XI i XII wieku.

Dopiero wśród dokumentów z XV w. pojawiają się pierwsze wzmianki o miejscowościach Gminy Chmielnik. Z początków XV wieku pochodzą informacje o Chmielniku: w 1419 roku występuje Nicolaus Laurini – pleban z Chmielnika, a w 1423 r. Chmielnik pojawia się wśród wsi okręgu tyczyńskiego, które król Władysław Jagiełło nadał Janowi z Jicina w dożywocie.

W późniejszych latach przyłączono do niego pozostałe wsie Gminy Chmielnik.

 

W latach 1368 – 1404 wymienione miejscowości należały do tzw, hrabstwa tyczyńskiego i terytorialnie do Ziemi Sanockiej. Od 1434 roku wspomniane wsie znalazły się ostatecznie w rękach Pileckich, którzy posiadali dobra łańcuckie oraz kańczudzkie i przynależały do Ziemi Przemyskiej.

 

W 1670 roku Jan Klemens Branicki, marszałek nadworny najechał zbrojnie dobra tyczyńskie odbierając je Michałowi Działyńskiemu. Ciągnąca się długo kwestia tzw. sukcesji Kostkowskiej zakończyła dopiero ugoda zawarta pomiędzy Stefanem Mikołajem Branickim a Stanisławem Działyńskim w 1690 roku. Na jej mocy prawnym posiadaczem dóbr tyczyńskich (m.in. Chmielnika) został Branicki. Po bezpotomnej śmierci ostatniego z Branickich, wdowa po nim – Izabela z Poniatowskich (siostra Stanisława Augusta Poniatowskiego, ostatniego króla Polski) musiała dokonać skomplikowanych działów majątkowych z ubocznymi spadkobiercami w wyniku których zatrzymała dla siebie dożywocie na dobrach tyczyńskich więc i wieś Chmielnik.

 

Do 1808 roku dominium tyczyńskie, początkowo sporych rozmiarów, rozpadło się na mniejsze posiadłości. W połowie XIX w. wschodnia część tych dóbr (m.in. Chmielnik) należały do rodu Szymanowskich. Ten stan trwał do I rozbioru Polski, po 1773 r. wsie te weszły w skład cyrkułu rzeszowskiego. Po 1918 roku w odrodzonej już Polsce, wchodziły one w skład województwa lwowskiego, a po 1945 r. w skład województwa rzeszowskiego.

Kościół pw. Św. Bartłomieja ApostołaNajważniejszym zabytkiem Gminy Chmielnik jest Kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła, wybudowany w 1742 roku, rozbudowany w 1890 roku. Zespół ruchomych dóbr kultury, stanowiących wyposażenie kościoła w Chmielniku, stanowi przykład typowego wyposażenia wnętrz sakralnych z okresu od połowy XVIII wieku do końca XIX wieku. Jest plastycznym dokumentem przemian zachodzących w sztuce kościelnej tego okresu. Na uwagę zasługuje tu: ołtarz główny, ołtarze boczne, malowidła tajemnic różańcowych, ambona, chrzcielnica, chór muzyczny i organy, stalle i ławki, zegar, obrazy oraz inny sprzęt i szaty liturgiczne.


Kult Matki Bożej Łaskawej z Chmielnika praktykowany od ponad trzystu lat, rozpowszechniony jest nie tylko w diecezji rzeszowskiej lecz obejmuje także ośrodki polonijne w USA. O doznanych tu łaskach i cudach świadczą setki wotów złożonych przez wiernych a przede wszystkim koronacja tego cudownego obrazu, która odbyła się 4 maja w 1997 roku. Ten cenny obraz Matki Bożej Łaskawej pochodzący z poprzedniego XV–wiecznego Kościoła, spalanego w XVII w. przez Tatarów ocalał i jest dziś otaczany – jako cudowny - powszechną czcią i szacunkiem.



Przebywając w naszej Gminie warto zwiedzić XIX-wieczny Kościół w Woli Rafałowskiej pw. św. Trójcy z ołtarzem głównym z 1613 roku i obrazami z XVIII w., który w 2008 r. został wpisany do rejestru zabytków.  Ochroną konserwatorską na terenie gminy są objęte 53 obiekty. Są to głównie kapliczki przydrożne oraz domy i zagrody.

 


Kościół pw. Św. Trójcy w Woli Rafałowskiej


W roku 2008 przyjęto program opieki nad zabytkami i obiektami objętymi ochroną konserwatorską.  W ramach programu wykonano renowację rzeźby Matki Boskiej Niepokalanej z Zabratówki umieszczonej w kapliczce wpisanej do rejestru zabytków, której koszt wynoszący 7 tys. zł w połowie pokryła Gmina Chmielnik.

 



Rzeźba Matki Boskiej Niepokalanej
z Zabratówki przed renowacją 

 
Rzeźba Matki Boskiej Niepokalanej
z Zabratówki po renowacji


Na terenie Gminy Chmielnik zaewidencjonowanych jest także 86 stanowisk archeologicznych o różnej chronologii i wartości poznawczej. Są to głównie stanowiska z epoki peleolitu schyłkowego, neolitu, epoki kamienia, epoki brązu, epoki żelaza, mezolitu, średniowiecza, okresu prahistorycznego. Najwięcej stanowisk pochodzi z neolitu oraz wczesnej epoki brązu i kamienia. Stosunkowo nieliczne są stanowiska z mezolitu.

Gmina Chmielnik posiada także wyznaczone strefy ochrony konserwatorskiej:

A –  strefa pełnej ochrony konserwatorskiej, która obejmuje dwa historycznie ukształtowane zespoły kościelne wraz z otoczeniem, strefę A – 1 ustalono dla Sanktuarium Matki Boskiej Chmielnickiej i jego zabytkowego otoczenia w Chmielniku Rzeszowskim, strefę A – 2 dla zespołu kościelno – plebańskiego i folwarcznego wraz z parkiem w Woli Rafałowskiej.

E – strefa ochrony ekspozycji najstarszych i najcenniejszych na terenie Gminy położonych w strefie A obiektów sakralnych - strefa E – 1 została wyznaczona wokół zabytkowego zespołu kościelnego w Chmielniku, strefa E – 2 wokół niedużego wzniesienia w Woli Rafałowskiej , na którym usytuowany jest zabytkowy zespół kościelno-plebański wraz z fragmentarycznie zachowanym parkiem i resztkami dawnego folwarku plebańskiego na jej obszarze.

K – strefa ochrony krajobrazu.

OW – strefa obserwacji archeologicznej - strefa OW-1 – wokół stanowiska  nr 51 w Woli Rafałowskiej , gdzie znajduje się osada neolityczna, strefa OW-2 – wokół domniemanego grodziska wczesnośredniowiecznego w Woli Rafałowskej, gdzie jednocześnie znaleziono ślady osadnictwa prehistorycznego, strefa OW-3- wokół stanowiska na pograniczu Chmielnika i Matysówki, na którym dotychczas odkryto ślady osadnictwa z epoki kamienia, osadę neolityczna, osadę prehistoryczną.

Gmina Chmielnik posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę techniczną


Biologiczne ścieków

Biologiczna oczyszczalnia ścieków typu LEMNA

 

We wszystkich miejscowościach, z wyjątkiem Borówek, działa biologiczna oczyszczalnia ścieków o długości sieci  kanalizacyjnej 88,1 km i przepustowości 850 m3/dobę. Obsługuje łącznie 883 budynki, zamieszkiwanych przez 4638 mieszkańców.  
Centralna część miejscowości Chmielnik korzysta z wodociągu gminnego, jest to 88 gospodarstw zamieszkiwanych przez 440 mieszkańców.  Pozostała część mieszkańców korzysta z indywidualnych ujęć wody. Wodociąg jest zasilany ze stacji  uzdatniania wody i dwóch studni głębinowych  60m o wydajności 10 m3/ h i możliwości produkcyjnej wody 200 m3/ dobę. Długość sieci wodociągowej wynosi 5,6 km, długość przyłączy 3,5 km. Planowana jest rozbudowa sieci wodociągowej, istniejący projekt zakłada wybudowanie 15,5 km sieci i 7 km przyłączy oraz podłączenie do niej  208 nowych gospodarstw.
Wszystkie miejscowości w gminie posiadają sieć gazową oraz  dobrze rozwiniętą sieć dróg – wewnętrznych (157 km) gminnych (41 km), powiatowych (25,7 km), wojewódzką (7,2 km) - które umożliwiają dobrą komunikację m.in. z sąsiednim miastem Rzeszów.
Teren gminy wyposażony jest także w telefonię przewodową – z której korzysta 80 % gospodarstw. Wiodącym operatorem telefonii przewodowej w gminie jest Okręgowa Spółdzielnia Telefoniczna w Tyczynie, która zapewnia również dostęp do Internetu.  Obszar gminy objęty jest także, w zależności od operatora, w 60 - 100 % zasięgiem sieci telefonii komórkowej.


Sołectwo

Powierzchnia sołectwa

Liczba ludności

Chmielnik

21,93 km2

3 523

Błędowa Tyczyńska

9,77 km2

887

Borówki

3,21 km2

299

Wola Rafałowska

8,97 km2

1 056

Zabratówka

9,02 km2

703 

Razem:

52,90 km2

6 468

Gmina Chmielnik jest gminą typowo rolniczą. Przy powierzchni geodezyjnej wynoszącej 5287 ha, 3892 ha stanowią użytki rolne,  782 ha stanowią lasy a 613 ha pozostałe grunty i nieużytki. W użytkach rolnych 62,3 % stanowią grunty orne, 3,2 % sady i 34,5 % użytki zielone. Łączna liczba gospodarstw wynosi 1690 (wg spisu rolnego z 2002 r.) z czego 80 % zajmuje się produkcją na własny użytek. Uprawia się tutaj głównie zboża oraz rośliny okopowe i pastewne.  Znaczna liczba rolników korzysta z unijnych dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, część rolników także z dopłat do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania, którymi są tereny wszystkich miejscowości gminy z wyjątkiem Chmielnika.  Rolnicy uczestniczą w różnych programach  Unii Europejskiej głównie w rolnośrodowiskowym (49), którego celem jest  dotowanie praktyk rolniczych służących ochronie środowiska. 19 gospodarstw, zajmujących się produkcją zdrowej żywności,  posiada certyfikat ekologiczny.

Aktywność gospodarcza w Gminie rozwija się głównie w branżach: handel, usługi oraz produkcja. Liczba podmiotów gospodarczych wynosi 337, z czego 85 % to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Najliczniejszą grupę stanowią osoby prowadzące handel spożywczy i  przemysłowy, ale funkcjonują także firmy wykonujące usługi budowlane, ubezpieczeniowe, zakłady stolarskie, mechaniki pojazdowej, fryzjerskie oraz firmy zajmujące się małą gastronomią,  a także organizacją dyskotek i imprez okolicznościowych funkcjonujące w  wynajmowanych budynkach gminnych w Borówkach i Chmielniku. Istnieje także klub jeździecki.

Największe i wciąż rozwijające się firmy produkcyjne działające na terenie gminy Chmielnik to:

  • CHMIELNIK ZDRÓJ” S. A. zajmujący się produkcją i sprzedażą wody mineralnej „ALFRED”, dostarczaniem do mieszkań wiejskiego chleba oraz warzyw;
  • REWA SPÓŁKA Z O. O. z siedzibą w Woli Rafałowskiej zajmująca  produkcją systemów oddymiających;
  • METALFORM z siedzibą w Chmielniku zajmujący się przetwórstwem tworzyw metalowych i sztucznych;
  • POK-TER ZPHU Tapicerstwo samochodowe zajmujący się głównie tapicerstwem samochodowym.

 


Klub Jeździecki „Dwór” w Woli Rafałowskiej

2018 Gmina Chmielnik.
Wszelkie prasza zastrzeżone
  • Data aktualizacji: 2018-10-20 08:05
  • |
  • Licznik odwiedzin: 68 256